Overheid

Eigen inwoners first, buitenstaanders second

Door: Michel van 't Klaphek

Gepubliceerd op:

Gemeenten krijgen ruimte om eigen inwoners voorrang te geven bij het huren of kopen van een huis, laat de Rijksoverheid weten.

Zij mogen straks maximaal de helft van hun huur- en koopwoningen voor eigen bewoners reserveren. Nu kan een gemeente maximaal 25 procent van de beschikbare huurwoningen reserveren voor mensen met ‘lokale binding’. De nieuwe maatregel geldt niet alleen voor huurhuizen, maar ook voor koopwoningen (van maximaal 355.000 euro).

Meer kans

De maatregel is volgens het kabinet nodig om starters met lokale binding een betere kans op de huizenmarkt te geven. Volgens de Rijksoverheid valt deze groep nu vaak tussen wal en schip omdat mensen van buiten de gemeente meer geld hebben en dus hoger kunnen bieden.

De wijzigingen gaan per 1 januari of 1 juli 2023 in. De definitieve ingangsdatum hangt af van de Tweede Kamer, die over het wetsvoorstel van minister De Jonge moet beslissen.

Experts reageren negatief

Er wordt zowel positief als negatief op de nieuwe plannen gereageerd. In gesprek met Stadszakenzijn meerdere experts behoorlijk kritisch.

Johan Conijn, hoogleraar woningmarkt, zegt bijvoorbeeld dat de maatregel ‘enorm marktverstorend’ werkt. ‘Als gemeenten hier veel gebruik van gaan maken, krijgen we een heel gefragmenteerde woningmarkt met verschillende prijsniveaus.’

Beeld: Ketut Subiyanto (via Pexels).

Verder kan de nieuwe maatregel volgens Conijn voor een ‘ripple-effect’ zorgen. Wanneer een gemeente ervoor kiest om de helft van alle huizen voor eigen bewoners te reserveren, kan de druk op een buurgemeente toenemen. ‘Het beperken van de instroom verandert immers weinig aan de verhuiswensen van nieuwkomers’, aldus Conijn.

In de praktijk

In gesprek met de NOS zegt Peter Boelhouwer, ook een hoogleraar woningmarkt, dat hij twijfelt aan de uitvoering van de voorgangsregeling. “Dat lijkt me echt heel erg lastig, daar is het voorstel niet heel erg duidelijk over. Hoe ga je dat bepalen in de bestaande voorraad? De helft wel en de helft niet? Daarover staat niets in de voorstellen. Daar ben ik benieuwd naar.”

Ook bestaat er twijfel of de instroom van buitenstaanders de kansen van lokale starters überhaupt kleiner maakt. Woningmarktanalist Jasper du Pont zegt hierover tegen Stadszaken:

‘Starters die in hun eigen dorp geen woning kunnen vinden, zijn niet het slachtoffer van Randstedelingen of mensen van buiten die meer verdienen. Ze zijn het slachtoffer van financieringssystemen waarmee we de woningmarkt de laatste jaren hebben opgeblazen, van mensen die hoge overwaarde meenemen uit een eerdere woning. Of ze nu uit het dorp zelf komen of van elders. Dat werkt prijsopdrijvend, en dáár moet je dus wat aan doen.’ 

Oplossingen

Du Pont pleit daarom voor het belasten van overwaarde op woningen. Uit eerdere berekeningen van ING en De Nederlandsche Bank bleek al dat dit een effectief middel is om woningprijzen naar beneden te drukken en overbieden tegen te gaan.

Verder denkt Conijn dat het misschien verstandig is om de voorgangsmaatregelen alleen te laten gelden voor nieuwbouwwoningen. ‘Je kunt nieuwbouwwoningen bijvoorbeeld reserveren voor senioren en zo de doorstroom stimuleren.’

Meld je aan voor Brycks, dé gratis vastgoednieuwsbrief

Abonnement ontvangen!

Controleer je e-mail om je abonnement op de nieuwsbrief te bevestigen.